Í gær upplifði ég eitt af þessum mómentum þegar hlutirnir eru alveg krystaltærir. Það var þegar ég sullaði óvart úr kokteilglasinu mínu yfir skrifborðið mitt og alltí einu var það svo grátlega ljóst hvað svona einföld vandamál eins og að rissblöðin mín séu útötuð í bleiku klístri eru eiginlega ánægjuleg í samanburði við hin þessi stóru sem maður getur ekki bara þurrkað í burtu með sápuvatnsvættri tusku.

Ég hafði verið að skoða dagbókina sem ég hélt þegar ég var tvítug og bjó í París. Ég sendi ýtarlega tölvupósta heim og leyfði mér því að halda bara svona artífartí föndurdagbók sem lýsti upplifunum mínum af myndlistarsýningum, tónleikum, söfnum, bíómyndum og fleiru í þeim dúr í bland við dulkóðaða minnispunkta. Ég hét María í París af því að það fannst öllum of erfitt að bera fram Unnur og fólki fannst yfirleitt merkilegt að ég kæmi frá Íslandi. Þetta var rétt áður en það var virkilega farið að markaðssetja Ísland í Frakklandi sem áfangastað og fólk var ekki með neinar viðteknar hugmyndir um Ísland eða Íslendinga og var duglegt að spyrja hvernig það væri að vera Íslendingur og ég svaraði yfirleitt á jákvæðu nótunum, tiltölulega stolt af landi og þjóð.

Ég hét María og var frá friðsömu lýðræðisríki sem hafði náð fram jafnrétti kynjanna fyrir lögum, landi sem var hreint og fallegt, tilheyrði þjóð sem var enn í nokkuð góðum tengslum við þessa fallegu náttúru, þjóð sem var bjartsýn og hraust. Barnaleg bjartsýni held ég þetta sé kallað...

Í dag myndi ég þó eftilvill enn segjast heita María en vera frá herlausu landi sem þó hefði sett hernaðarlega mikilvæga bandaríska herstöð niður í baklandi höfuðborgarinnar þar sem helmingur þjóðarinnar byggi. Herlausu landi sem fyrir skömmu hefði getað státað af því að hafa aldrei lýst yfir stríði á hendur annarri þjóð en hvers leiðtogar hefðu um daginn einmitt rokið til þess án þess að telja það til meiriháttar utanríkisákvarðana. Herlausu landi hvers fréttastöðvar hlakka yfir stríðinu og töldu sekúndurnar þar til það byrjaði í beinni útsendingu. Herlausu landi þar sem fallega klætt og brosmilt fólk mætir í Kastljós og fabulerar um ágæti stríðs út frá kenningum annarra jakkafatamanna, hafandi aldrei upplifað stríð og eigandi engar minningar um hann fótalausa afa sem kom bæklaður heim úr stríðinu ef hann þá á annað borð kom heim. Herlausu landi þar sem hin fallega og smekklega Eva María brosti til mín úr sjónvarpinu í gær og minnti mig á að hún yrði hér aftur á morgun, að því er virtist ómeðvituð um kaldhæðnina í orðum sínum á stríðstímum, ómeðvituð að því er virtist um hvað hún telst heppin að geta vitað með vissu hvar hún verður á morgun.

Í dag ef ég væri spurð af Frakka hvernig það væri að vera Íslendingur myndi ég líka segja honum að ég væri frá landi sem væri rómað fyrir ósnortna náttúrufegurð en hvers ríkisstjórn tók nýlega ákvörðun um að byggja risastórt steinsteypumannvirki með miklum fórnarkostnaði á svæði sem hafði áður verið friðað. Að ég væri frá landi hvers ríkisstjórn leggur barasta niður stofnanir sem þjónkast þeim ekki. Að ég væri frá landi sem státar sig á tyllidögum af lýðræði og málfrelsi en sem stjanar undir rassinum á morðingjum og kúgurum og heftir bæði mál og ferðafrelsi í býttum fyrir karokíkvöld með fulltrúa valds sem sendir konur nauðugar í fóstureyðingu langt fram undir fæðingu og sem lengi viðurkenndi ekki, á kostnað þegna sinna, að eyðni væri til en ekki bara lygasaga. Að ég væri frá landi þar sem stjórnvöld halda því fram að fólkið í biðröðinni vestur í bæ sé ekki fátækt heldur finnist því bara gaman að standa í röð. Frá landi hvers valdhafar líta á óánægju þegna sinna sem tómstundagaman atvinnumótmælenda. Frá landi hvers valdhafar telja andstæðar skoðanir óviðfelldnar og aldrei íhugunarverðar. Frá landi hvers stærsta auglýsingaandlit út á við auglýsir helming landsmanna sem ódýrar hórur og kemst svo upp með að ásaka þær sem kvarta um að kunna bara ekki ensku.

Ef ég væri spurð af Frakka í dag hvernig það væri að vera Íslendingur myndi ég segja honum að ef maður næði að slökkva á allri meðvitund og samkennd og ætti nógan pening þá væri það ábyggilega fínt. En ef manni væri virkilega annt um landið sitt og orðspor þess og þjóðarinnar þá væri það mjög oft bara agalega sorglegt.