Allt frá því ég fór fyrst út á vinnumarkaðinn hefur tilgangur stéttarfélaga vafist fyrir mér. Á sama tíma og mér finnst gott og vel að stéttarfélög skuli útbýta gleraugna- og líkamsræktarstyrkjum og þessháttar og rekja sumarbústaðaleiguþjónustu þá hef ég oft velt því fyrir mér hvort að það sé næg ástæða til þess að skylda fólk til aðildar.

Þegar ég gekk í vinnuna í morgun var ég með óþægilegan æðaslátt í taugahnútsklessunni sem í sumar fagnaði tíu ára búsetu afmæli í vinstra vísifingri mér. Og í miljónasta skiptið varð mér hugsað til þess þegar ég vann á kaffihúsi og skar mig inn að beini. Ég var send bakdyramegin út með viskustykki utan um hendina til að kúnnarnir misstu ekki matarlystina og tók leigubíl upp á slysó. Þar var ég saumuð og læknirinn lagði áhersu á að ég ætti að reyna að hreyfa hendina sem minnst í von um að taugin sem ég skar í sundur myndi gróa aftur inn í slíðrið. Ég grenjaði meðan ég var saumuð saman, ekki svo mikið út af sáraukanum heldur vegna þess að ég var stúdent á tólistarbraut, hafði hugsað mér að taka píanókennarann eftir útskrift og mér fannst fingurnir mínir afskaplega dýrmætir. Ég borgaði leigubílinn og læknakostnaðinn sjálf og fór svo heim að grenja meira.

Þegar ég hringdi í yfirmanninn minn, og eiganda kaffihússins, um kvöldið og sagði henni að læknirinn hefði bannað mér að mæta til vinnu fyrr en saumarnir hefðu verið teknir úr að viku varð hún vægast sagt fúl. Hún sagði mér að þetta gengi ekki. Ef ég ætlaði ekki að mæta gæti ég bara hætt. Hún þyrfti á mér að halda. Ég gæti að minnsta kosti afgreitt með annarri hendinni. Og ég var bara nítján ára og ekki neitt sérstaklega mikill bógur og gekkst fyrst inn á að mæta en eftir að foreldrar og kærasti höfðu stappaði í mig stálinu hringdi ég aftur í hana og neitaði.

Þegar ég mætti viku seinna höfðu vaktirnar mínar verið skornar niður. Í stað þess að vinna fulla vinnu átti ég samkvæmt vaktaplaninu bara að vinna milli 10 og 14. Og í stað þess að vinna áfram um veturinn með skóla sagði yfirmaðurinn minn mér að hún sæi ekki fram á að það yrði meiri vinna fyrir mig eftir miðjan ágúst. Ég þurfti á alvöru launum að halda og eftir nokkra daga sagði ég einfaldlega upp. Þegar ég fékk útborgað síðustu launin mín vantaði nokkra tíma upp á launaseðilinn. Hún borgaði mér heldur aldrei kostnaðinn við ferðina á slysó þó svo ég sendi henni kvittanir. Þó var ég löglegur starfsmaður og af mér borgað tryggingagjald og stéttarfélagsgjald og allt þetta sjitt sem á tryggja að atvinnurekendur þurfi í raun ekki að bera slíkan kostnað.

Þegar reiðin hafði kraumað í mér í sirka viku hringdi ég í stéttarfélagið mitt, VR. Þar talaði ég við konu sem sagði að atvinnurekandanum bæri skylda til að borga mér þessa tíma sem upp á vantaði og sjúkrakostnaðinn. Hún sagði líka að það væri mjög gróft af henni að breyta vaktaplaninu mínu svona í kjölfar slyssins og að það mætti líta svo á að slíkt jafngilti ólöglegri uppsögn. Hún bað mig að skrifa samviskusamlega niður atburðarásina með öllum dagsetningum og koma með á skrifstofuna til sín. Sem ég og gerði. Og næsta mánuðina gekk ég regulega eftir því hvort eitthvað væri að gerast, hvort málið hefði verið skoðað en aldrei hafði neitt verið aðhafst. Og að lokum hætti ég að vonast til þess og lét mér nægja að hrækja reglulega á rúðurnar á kaffihúsinu þegar ég gekk fram hjá því á leiðini af barnum um helgar.

Taugin sem skarst í sundur hélt áfram að vaxa en náði ekki inn í slíðrið heldur krullaðist upp í lítinn hnút rétt fyrir neðan skurðinn rétt fyrir neðan neðri liðamótin. Þegar það er kalt úti verkjar mig, þegar ég gæti ekki að mér og handföngin á Bónuspokanum setja þrýsting á hnútinn verkjar mig og þegar ég ég er búin að vélrita lengi verkjar mig. Og ég varð auðvitað aldrei píanókennari því ég hef aldrei orðið nógu góð aftur í fingrinum til að geta spilað eins og ég gerði.

Ég missti alla trú á stéttarfélögum eftir þetta. Ég var ekki að ætlast til kraftaverka og réttlætis en mér sveið það að stéttarfélagið sem ég var búin að vera að borga til gæti ekki tekið upp símann og hringt allavega eitt símtal fyrir peninginn sem ég var búin að borga þeim. Mjög lengi velti ég því fyrir mér hvað það væri við mitt tilfelli sem gerði það að verkum að stéttarfélaginu mínu fyndist það ekki skipta máli. Síðar hef ég svo reyndar heyrt margar sögur um VR sem allar hljóma svipað og ég hef áttaði mig á því að líklega var aðgerðaleysið ekki persónulegt og ekki til þess ætlað að senda mér þau skilaboð að mín upplifun væri eitthvað sérstaklega ómerkileg. Ég hef líka gert mér grein fyrir því að stéttarfélögin eru misjöfn og sum standa sig betur en önnur. Þegar öllu er á botninn hvolft eiga þau það þó öll sameiginlegt að líkjast meira fríðindaklúbbum en baráttuafli og ég held að á þeim tímum sem nú eru framundan þurfi vinnandi fólk á Íslandi á alvöru stéttarfélögum að halda. En því miður ég er ekki viss um að stéttarfélögin séu í stakk búin til þess að takast á við sitt raunverulega hlutverk.

Næst þegar ég er í röflstuði skal ég segja ykkur frá því hvað mér finnst um það að hafa í mörg ár verið skylduð til þess að leggja lífeyrissparnaðinn minn inn í hina og þessa sjóði sem hafa breytt peningunum mínum í óræð stig og eru sumir hverjir jafnvel ekki til lengur.